همچنین عده ای براین عقیده اند که شاه عباس خود تصمیم به آبادانی این ناحیه داشت و علّت آن نیز چنین بوده که چون گاه و بیگاه سلطان به اتفاق ملتزمین رکاب قصد شکار از اصفهان به ناحیه ای که امروز به نام قمشلو معروف می باشد جهت شکار می رفته و با وسایل ان روز طی این مسافرت خشک و خالی از پوشش گیاهی مشکل وشاه و همراهان در بین راه احتیاج به استراحت گاه و نیز محلی برای تهیه علوفه جهت دامهای خود داشته اند لذا تصمیم بر آبادی این منطقه نمودند.

 

این شهرستان با پهنه ای در حدود 27798 کیلومتر مربع سومین شهرستان پر جمعیت استان اصفهان و در مغرب این استان واقع شده است. شهرستان نجف آباد دارای 2 بخش: مرکزی و مهردشت و 5 شهر: نجف آباد، گلدشت، علویجه، دهق و کهریزسنگ می باشد و فاصلۀ آن تا اصفهان 25 کیلومتر می باشد. شهر نجف آباد از شمال به شهرستان برخوار و میمه، از شرق به شهرستان اصفهان و خمینی شهر و از جنوب به شهرستان های فلاورجان و لنجان و از مغرب به شهرستان تیران و کرون محدود می باشد. ارتفاع متوسط آن از سطح دریا حدود 1655 متر است و ارتفاعات زیادی این منطقه را در بر گرفته که عمدتاً عاری از آب و اشجار و چشمه سار می باشد.

 

آب و هوای شهرستان نجف آباد معتدل است و تنها رودخانۀ آن، رود مرغاب است که در آبیاری زمین های کشاورزی مؤثر بوده و از جنوب شهر نجف آباد گذشته و در نزدیکی روستای جوزدان به زاینده رود می ریزد. جلگۀ نجف آباد از وسعت زیادی برخوردار است. خاک این منطقه از نوع خاکهای نامرغوب می باشد که اکثراً برای کشاورزی مناسب نبوده و بازدهی آن ناچیز است.

 

 

 

جغرافیای اقتصادی

 

عمدۀ فعالیت های اقتصادی مردم شهرستان نجف آباد، کشاورزی، باغداری و دامداری می باشد. مهمترین محصولات کشاورزی این شهرستان: بادام، انگور، گردو، انار و کشت های جالیز، گیاهان علفی و گندم، جو، عدس و ... می باشد. همچنین وجود کارخانجات، مناطق و شهرکهای صنعتی پر اهمیتی چون: شهرک های صنعتی منظریه، پلیس راه، جلال آباد، دهق و ... باعث گردیده بسیاری از نیروی کار این شهرستان در بخش صنعتی مشغول بکار باشند. همچنین صنایع دستی این شهرستان همواره از مرغوبیت و معروفیت خاصی برخوردار بوده و از گذشته های دور یکی از اقلام مهم اقتصادی بشمار می رفته است. مهمترین این صنایع: صنعت ساخت قفل و چاقو بوده که متأسفانه امروزه با هجوم دستاوردهای صنعت ماشینی تا حدی به رکود کشیده شده است. از دیگر صنایع دستی این منطقه می توان به صنعت ورشو سازی، پارچه بافی، کرباس بافی و قالی بافی اشاره کرد که این آخری دارای اهمیت بیشتری بوده و نیروی کار زیادی در این بخش مشغول به فعالیت می باشند.

 

با توجه به شنی بودن زمین و نیز کمبود آبهای سطحی در این شهرستان، جاذبۀ طبیعی چندانی برای آن نمی توان بر شمرد. با این حال، وجود کوهها و ارتفاعات زیاد این منطقه و استقبال کوه نوردان از آنها، باعث گشته این ارتفاعات به عنوان مهمترین جاذبۀ طبیعی این شهرستان قلمداد شوند.

 

کوه اوره: با ارتفاع 2750 متر، در شمال شرقی روستای عسگران و 55 کیلومتری شمال غربی نجف آباد

 

کوه بلند: در 32 کیلومتری شمال غربی نجف آباد و با ارتفاع 2755 متر

 

پلنگ گالون: در 75 کیلومتری شمال غربی نجف آباد و با ارتفاع 3100 متر

 

همچنین کوههای چشمه بقل، پنجی، پازنان، اره خواه و ... .

 

مردم شناسی

 

جمعیت کل این شهرستان، بنا به سرشماری سال 1375 حدود 188453 نفر بوده است که در سال 1383 به 277068 نفر رسیده. زبان مردم شهرستان فارسی است که البته به زبان های ترکی، لری، عربی و گرجی نیز سخن می گویند. دین و مذهب رسمی و رایج نیز اسلام و شیعۀ دوازده امامی است و اقلیت های مسیحی و زرتشتی نیز در این شهرستان ساکن می باشند. نجف آبادی ها مردمانی سخت کوش، بردبار و ایران دوست و متدین هستند. منبع

 

مشاهیر و شخصیت ها:

 

سید حسن آیت

 

در سوم تیر ماه ۱۳۱۷ در نجف آباد اصفهان به دنیا آمد. او در خانواده‌ای روستایی و مذهبی پرورش یافت و پس از گذراندن دوران دبستان و دبیرستان در نجف آباد، تحصیلات عالیه خود را در رشته‌های علوم اجتماعی، حقوق، ادبیات، جامعه شناسی و روزنامه نگاری در تهران به اتمام رساند و همزمان با تحصیل در دانشگاه دروس حوزوی را نیز آموخت و به زبان‌های عربی، انگلیسی و فرانسه نیز تسلط پیدا کرد. تحصیلات متنوع آیت باعث شد که برای مدت زیادی در زمره دانشجویان، با محافل روشنفکری دانشگاه ارتباط مستقیم داشته باشد. از جمله اینکه وی در دوره کارشناسی ارشد رشته جامعه شناسی با ابوالحسن بنی صدر همکلاس بوده است. همچنین وی دوره روزنامه نگاری خود را در موسسه اطلاعات پشت سر گذاشت. حسن آیت در دوران زندگی ۴۳ ساله خود موفق به اخذ درجه دکتری در هیچ رشته‌ای نگردید ولی در محافل سیاسی اوایل انقلاب گهگاه از او به عنوان دکتر آیت نام برده می‌شد.

 

ابوالقاسم پاینده

 

نویسنده و مترجم ایرانی بود. ر سال ۱۲۹۲ خورشیدی در نجف‌آباد اصفهان چشم به جهان گشود. تحصیلات مقدماتی را در نجف آباد، وصرف ونحو عربی وفقه اسلامی وفلسفه را در اصفهان آموخت. او دارای هوش وحافظه خوبی بود. زیاد می‌خواند، هرچه را هم که می‌خواند به خاطر می‌سپرد وبه موقع از آن استفاده می‌کرد. این هم دلیل دیگری بود برای موفقیت در کار روزنامه نویسی. ابوالقاسم پاینده کار مطبوعاتی را از سال ۱۳۰۸ در روزنامه«عرفان» اصفهان آغاز کرد. این روزنامه که به مدیری احمد عرفان منتشر می‌شد، یکی از بهترین روزنامه‌های شهرستان ایران در زمان خودش بود. در ۱۳۱۱ پاینده به تهران رفت ودر روزنامه‌های «شفق سرخ» علی دشتی و «ایران» زین العابدین رهنما به کار پرداخت ودر همان زمان در وزارت پست و تلگراف و تلفن هم استخدام شد، اما چون این کار به مذاق او نمی‌آمد، خود را به وزارت (معارف واوقاف وصنایع مستنظره) که وزارت آموزش وپرورش امروزی باشد منتقل کرد. پاینده چندی هم به عنوان سردبیر مجله «تعلیم وتربیت» به کار پرداخت. وی مدیریت مجله «صبا» را که در سال ۱۳۲۱ تأسیس کرده بود عهده‌دار شد و آن را در زمره یکی از موفق‌ترین نشریات در تاریخ مطبوعات ایران ثبت کرد.پاینده در دوره دوم مجلس مؤسسان و دوره‌های بیست و یکم و بیست و دوم مجلس شورای ملّی، نماینده مردم نجف‌آباد، و در سال ۱۳۴۴، نماینده ایران در کنفرانس اسلامی مکّه بود .وی در روز ۱۸ مرداد ۱۳۶۳ در تهران درگذشت. پاینده به زبان عربی مسلط بود و با انگلیسی و فرانسه هم آشنایی داشت.

 

علّامه آیت الله سید علی نجف آبادی

 

مرجع بزرگ عصر خود معروف به آیت، فرزند حسن ، سال ۱۲۸۷ هـ . ق در نجف آباد دیده به جهان گشود. از همان کودکی آثار نبوغ و رشد در چهره اش ظاهر بود. در بیست سالگی در نجف آباد نزد پدرش سید حسن، به تحصیل علوم دینی پرداخت. سپس به حوزه اصفهان که در آن عصر پر رونق بود، وارد شد و سطوح عالیه را نزد اساتید فرا گرفت. پس از آن به حوزه علمیه نجف اشرف مهاجرت کرد و از محضر مراجع و بزرگانی همچون: میرزا محمد تقی شیرازی، حاج میرزا زین الدّین مازندرانی، سید محمد فشارکی، آخوند ملا محمد کاظم هروی خراسانی از فقها، مراجع و رهبران بزرگ زمان مشروطیت، سید محمد کاظم یزدی وشیخ هادی تهرانی تلمّذ نمود. سید علی نجف آبادی به خاطر استعداد، حافظه سرشار و پشتکار، مدتی که در حوزه علمیه نجف اشرف بود، از شاگردان مشهور و بنام آخوند خراسانی به شمار می رفت. پس از کسب علوم منقول و معقول، در اوج مشروطیت و استبداد صغیر و جنگ بین الملل اول، به دنبال درگذشت استادش آیت الله العظمی آخوند خراسانی در سال ۱۳۲۹ هـ .ق به اصفهان مراجعت می نماید، و در مدرسه صدر و جده بزرگ به تدریس سطح و خارج فقه، اصول، فلسفه،تفسیر و کلام می پردازد و از مراجع طراز اول و صاحب فتوا می‌گردد.درس او مجمع فضلاء و دانشمندان بود. اکثر علماء معاصر حوزه اصفهان از محضر پر فیض او بهره بردند، حتی خانم مجتهده بانوی امین اصفهانی صاحب تفسیر مخزن العرفان سالها فقه، اصول، تفسیر و حکمت را از خرمن او بر چیند. نامبرده با نهایت زهد و تقوا و اعراض از دنیا زندگی کرد و بعد از سالیان سال، فقر، سختی و حجره نشینی، سرانجام با دلی پر از درد و غم در ۷۵ سالگی صبح جمعه ۱۳ ماه صفر ۱۳۶۲ هـ . ق چشم از جهان فرو بست و با تشییع جنازه عظیم در تخت فولاد اصفهان، بقعه تکیه تویسرکانی به خاک سپرده شد.

 

آیت الله سید ناصر الدین حجت

 

فرزند سید محمد هاشم حسینی، سیزده رجب سال ۱۲۹۷ هـ.ق مطابق با ۱۲۵۸هـ.ش در نجف آباد به دنیا آمد. پدرش از علما ء و فضلا ء و ائمه جماعت و مدرسین نجف آباد بود.مقدمات را نزد پدرش آموخت و برای ادامه تحصیل علوم دینی به اصفهان رفت و نزد آیات عظام: سید محمد باقر درچه ای و آخوند کاشی و … دانش آموخت.
برای تکمیل دروس حوزه به قم، مشهد و سپس به نجف اشرف هجرت نمود و فقه، اصول، تفسیر، رجال و حدیث را نزد اساتید به پایان رساند. بعد از دریافت درجه اجتهاد به زادگاه خود باز گشت و در آنجا به نشر احکام و تبلیغ مسائل دینی، تألیف و مبارزه با بهائیان پرداخت.آیت الله سید ناصر حجت از فقها ء، مجتهدین، حکماء، شعراء، مدرسین، دانشمندان و اطباء بزرگ زمان خود به شمار می رفت و طبابت هم می نمود. در کنار آن با بهائیت مبارزه می کرد، سید ناصر با عقاید باطل بهائیان زمان خود مبارزه می کرد و کتاب «الحجه البالغه فی تنبیه القلوب الزائغه» را سال ۱۳۳۹ هـ.ق بر ردّ بهائیت، به صورت مکاتبه، در جواب یکی از مبلغین بهائی نوشت و در خرداد ماه سال ۱۳۰۸هـ.ش به همت بعضی از اخیار و فضلاء در مشهد رضوی به طبع رسید، و گرنه به فراموشی سپرده می شد.

 

پروفسور ابراهیم اسرافیلیان

 

دکترای هندسه دیفرانسیل وهندسه منی فولتها از انگلیس استاد کامل(full professor)ریاضی وصاحب تالیفات بسیار زیاد، رئیس موسسه آمار وانفورماتیک، مرد علمی سال۱۹۹۷و۱۹۹۸جهان در رشته ریاضی، در سال ۱۳۱۴ هجری شمسی در نجف آباد بدنیا آمد. پدرش فردی عارف و به حرفه نجاری اشتغال داشت .مادرش خانه دار بود. وضعیت اقتصادی خانواده از حد متوسط پایین تر و همواره در فقر و نداری و رنج بوده است و خانواده ای پرجمیت داشته اند.او دارای سه خواهر و سه برادر که کلا خانواده ای ۹ نفره ای بودند که در یک اتاق زندگی می کردند. بطوری که در دوران تحصیل ناچار به اشتغال در حرفه های مختلف بود. تحصیلات رسمی و حرفه ای :ابراهیم اسرافیلیان تحصیلات رسمی خود را از سن ۱۰ سالگی شروع کرد و تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در نجف آباد اصفهان و دانشسرای مقدماتی را در دانشسرای مقدماتی اصفهان در سال ۱۳۳۵ گذرانید. دیپلم ریاضی را از مدرسه ادب (دبیرستان ادب) اصفهان در سال ۱۳۳۶ دریافت کرد.پس از آن در کنکور شرکت کرد و در دو رشته کارشناسی ریاضی و کارشناسی ادبیات فارسی و فلسفه به تحصیل پرداخت و در سال ۱۳۳۹ به پایان رسانید.ایشان از سال ۱۳۴۵ تا ۱۳۴۷ دوره مدرسی عالی را به پایان رسانید، ایشان دارای دکترای ریاضی گرایش هندشه و دیفرانسیل از دانشگاه سوتیمیتون انگلیس و عضو هیأت علمی و استاد بازنشسته دانشگاه علم و صنعت ایران است.ابراهیم اسرافیلیان در کنار تحصیل به حرفه های مختلفی همچون شاگردی در نجاری ، آهنگری ،بنایی ،سنگ تراشی ،پارچه بافی و قنادی و غیره می پرداخت. منبع

 

 

 

جاذبه های نجف آباد

 

سنگ نگاره­های نجف آباد

 

سنگ نگاره های نجف آباد بیش از ۳۰۰۰ سال قدمت دارند. کارشناسان ایجاد این آثار را مربوط به حضور انسان های اولیه در این منطقه به منظور شکار حیواناتی مانند آهو و بز کوهی که در حال حاضر نیز در منطقه زندگی می کنند دانسته اند. اولین نمونه از سنگ نگاره های منطقه حفاظت شده قمیشلو که با ۳۰۰۰ سال قدمت به عنوان یکی از قدیمی ترین شکارگاه های استان به حساب می آید در سال ۸۸ توسط علاقه مندان کشف و در سالهای بعد نیز با حضور کارشناسان آثار تاریخی تعداد بیشتری از این آثار مورد شناسایی قرار گرفته اند.

 

منطقة نجف آباد دارای آثار بسیار زیاد باستانی، تاریخی وفرهنگی است که عمدة آنها از بین رفته و برخی از آنچه باقیمانده جاذبه های زیبای گردشگری شده اند که مهمترین آنها عبارتند از :

 

فنجان نماها یا یانه های کوهی، گودی ها و حفراتی به عمق و ابعاد مختلف هستند که در داخل سنگ ها توسط بشر در عصر پارینه سنگی ایجاد شده اند و گذشتگان ما از آنها برای کوبیدن ساقه گیاهان و ریشه های درختان و گرفتن شیره و عصارة آنها ، جهت نمایی محل ها ، گاهشماری و ایام و برگزاری آئین ها استفاده می نمودند. از این آثار که اولین نشانة زندگی انسان به حساب می آید در کوههای شمالی خصوصاً گذرکلی به وفور یافت شده است.

 

سنگ نگاره ها یا هنرهای صخره ای، قدیمی جلوه های هنری جامعه انسانی به شمار می آیند. صخره های منقوش بصورت بومهای سنگی در داخل غارها و یا دشتهایی که زیستگاه انسان در عصر پارینه سنگی بوده اند ، توسط دستان هنرمندی نقاشی شده اند که قلمی بجز سنگ و کاغذی جز بوم سنگی نداشته اند و بعدها با کشف فلز ، با تیزی ابزار فلزی بر روی سنگ ها ، نقاشیها ، علائم ، نمادها و نشانه هایی را برای ما به یادگار گذاشته اند .ماهی ، بزکوهی ، حیوانات وحشی مثل ببر ، پلنگ و انسان ، کمان و شکار ، نمادهای قدرت و ... نمونه های ترسیم شده سنگ نگاره ها برروی بومهای سنگی در منطقه می باشد.از این بومهای زیبای سنگی در اغلب مناطق ایران وجود دارند. ایران بیشترین سنگ نگاره ها از انواع گوناگون و حتی منحصر بفرد آنها را داراست که از نظر قدمت و هنر بکاررفته از بی نظیرترین و قدیمی ترین نمونه های موجود در جهان می باشند و کوههای اطراف نجف آباد نیز در خود بسیاری از انواع آنها را که متعلق به هزاران هزار سال پیش (بعضاً نزدیک به 17 هزار سال قبل از میلاد) است ، جای داده است.

 

کوه لیزونک یا لیزی سنگی یکی دیگر از آثار بجا مانده از نیاکان ما ایرانیان است . جائیکه بر دامنة کوهی در شمال و نزدیک پارک کوهستان ، بطول بیش از 10 متر و عرض 2 متر ، می توان از سرسرة سنگی به پائین لیز خورد . از این لیزی سنگی ها در تیران ، تیمره و اطراف بجنورد یافت می شود. از این لیزی سنگی ها برای برگزاری آئین های باستانی بهمراه تفریح در گذشته استفاده می شده است. کوه لیزونک نجف آباد در انتهای پائین خود به سان دیگر لیزی ها ، فنجان نمای کوچکی دارد که در آن ریشة گیاه هوم را می ریختند و اعتقاد داشتند که برخورد بدن با این عصارة گیاه مقدس ، باعث باروری و زایش می گردد.

 

پل سنگی جلال آباد از پلهای سنگی بسیار زیبا و قدیمی با ساختار فنی است که بدلیل ساخته شدن از قطعات بزرگ سنگ با ملات خاص قدیم بر روی رودخانة مرغاب و کنار قلعة مخروبه جهان آباد ، توجه هر بیننده ای را به خود جلب می کند. این پل باعث ارتباط شمال منطقه به جنوب و راههای عبوری به سمت شهرکرد و شهرضا می شده است. گرد غربت بر روی این پل نشسته ولی خاطرات سازندگان پرتلاش و با هوشش را قطعا در ذهن دارد.

 

هفت برج خارون با نام ارگ شیخ بهایی توسط شورای اسلامی شهر و شهرداری ، خریداری و مرمت شد در کنار قناتی بسیار قدیمی و حداقل با قدمتی بیش از 500 سال بنام خارون (خواهران) در محلة بهارستان و جنوب شهر قرار گرفته است. هفت برج این بنا، به نشانة عدد هفت و تقدس آن در قدیم ایران زمین است که از برجهای کبوتری آن ، با توجه به زندگی کبوتران در آنها کود کبوتری برای استفاده در زمینهای کشاورزی به جهت افزایش محصولات استحصال می شده است . این بنای مربعی شکل به ابعاد cm 58 × 580 و مساحت m 3364 می باشد و دیوارهای کاه گلی قطور آن به ارتفاع 5 متری ، 7 برج 14 متری را بهم دیگر متصل کرده و در جنوب آن ورودی به شکل هشتی وجود دارد. آلاچیق و آبنمای افزوده شده به این مجموعه ، زیبائی خاصی به این بنا داده است.

 

عصارخانه اخلاقی (آقا) واقع در مرکز بازار شهر اززمان صفویه به یادگار مانده است . این عصارخانه که اکنون از آن بهره برداری نمی شود بی تردید زیباترین عصارخانه در ایران وجهان می باشد. وجود سنگ آسیابی که بر روی آن سورة مبارکه القلم (با خط استاد محمد حسن الامانی بتاریخ 1094 هجری قمری ) حکاکی شده یکی از جذاب ترین قسمتهای عصارخانه در کنار تیرهای چوبی اهرمی جهت گرفتن روغن از دانه های روغنی مثل بزرک ، کیکج (کلزا) می باشد. روغن بدست آمده در عصارخانه ها ، برای روشن کردن چراغهای قدیمی استفاده می شده است و در حال حاضر برای تقویت زمینهای کشاورزی و نیز رنگرزی و محافظ چوبهای کشتی و کندوهای عسل استفاده می شود. در قدیم ، نجف آباد دارای تعداد زیادی عصارخانه بوده ولی کم کم به آمدن روغن های صنعتی از عظمت این کارخانه های روغن گیری کاسته شد و فقط عصارخانه های آیتی واقع در خیابان امام نبش خیابان 22 بهمن و عصارخانه زمانیان واقع در خیابان امام نرسیده به میدان امام گاه گاهی بصورت موقت اقدام به عصاره گیری یا عصاری می کنند. عصارخانه یمانی واقع در ابتدای خیابان فردوسی همینک عصاره گیری را توسط اهرمهای سیمانی (نه چوبی ) به مانند روش عصارخانه ها انجام می دهد. عصارخانه محبعلی واقع در فلکه معلم ویلاشهر ( ابتدای ورودی شهر) و یک عصارخانه مخروبه دیگر جنب عصارخانه زمانیان از دیگر عصارخانه های شهر بوده که در قدیم ، شهر و خانه ها در شب از روغن گرفته شده توسط آنها ، روشن می شده است.

 

قلعه ابراهیم خان نهضت آباد با مساحت بیش از سه هزار متر مربع واقع در 10 کیلومتری غرب شهر با وجود خانه های بسیار قدیمی با کوچه هائی مسقف با عرض 5/1 متر ، داخل آن و نیز دو پل سنگی باستانی بر روی رودخانه مرغاب بهمراه حمام و مسجدی کوچک در بیرون از قلعه ، مجموعه ای را تشکیل داده اند که یادآور ارگ های تاریخی در این منطقه هستند. ارگها و قلعه هایی که در بیرون آنها مردم به کشاورزی و زراعت پرداخته و شبها در خانه های خود با امنیت کامل به سر می بردند.

 

کاروانسرای حاج حیدر ، از جمله کاروانسراهای قبل از قاجاریه است. این کاروانسراها که در نجف آباد قدیم به حدود بیست عدد می رسید ، باراندازی جهت استراحت کاروانیان و چهار پایان آنها بود در حالیکه تجاربه خرید و فروش و تجارت می پرداختند . این کاروانسرا در مرکز بازار شهر قرار دارد که قسمتهایی ازآن به همت میراث فرهنگی ، مرمت شده است.

 

برجهای دوقلو صفا (آق غلامعلی) از نمونه های بی نظیر برجهای کبوتری محسوب می شوند چراکه برجهای آن به جای دایره ، به شکل مستطیل بوده و از آنها نیز جهت نگهداری کبوتران و نیز برداشت کود کبوتری استفاده می شده است. این برجها در خیابان دکتر شریعتی ابتدای خیابان صفا قراردارند.

 

گدار آهنی یکی از گذرها و راههایی بوده که در قدیم دشت نجف آباد را به دشت های پشت کوههای شمال شهر متصل می کرده است. این گدار که از غرب کوه نوکی عبور کرده و با یک مسیر زیکزاکی و مارپیچ به خوبی شیب و ارتفاع کوه را طی می کند.طول این گدار نزدیک هزار متر و عرض آن متفاوت ،از 5/1 تا 4 متر می رسد. سنگ های بسیار بزرگ بکار رفته در این گدار ( که با جنس کوههای اطراف فرق می کند و تعداد زیادی از آنها در مکانهای با عرض کم گدار جدا شده و به پائین کوه ریخته اند) و نیز دانش بکار رفته در آن به حدی است که برخی از کارشناسان قدمت زیادی بر آن قائل هستند. علت نامیدن آهن بر روی این گدار را می توان به وجود معادن نه چندان بزرگ و قدیمی آهن در پشت کوههای شمال شهر نسبت داد که در آن ها سرباره های فراوان آهن یافت می شوند.

 

پنک خانه ها مکانهایی بوده که در آن تقسیم آب توسط فردی بنام میراب صورت می گرفته است. پنگ به کاسه ای فلزی گفته می شد که کف آن سوراخ کوچکی قرار داشته و وقتی بر روی آب داخل کاسة بزرگتری شناور می شده و آب آرام آرام داخل پنگ می آمد و وقتی کاملاً پر می شد با صدائی که ایجاد می کرد و تعداد دفعات صدای ایجاد شده ، میرآب زمان تقسیم آب برروی جویها را به میزان درست ، بدست می آورده است. بعبارت دیگر پنگ خانه محلی بوده که در آن فردی توسط پنگ ، آب را بین جویهای باغات تقسیم می کرده است . این نوع زمان سنجی و تقسیم را می توان نوعی ساعت آبی به حساب آورد . ساختمان مربعی شکل این پنگ خانه اطاقی شبیه چهار طاقی های قدیمی است و از خشت و گل می باشند که هنوز دو تای از آن در بوستان محمد آباد که پر از چنارهای بلند بوده ودر غرب ، جنوب غرب و جنوب شهر قرار دارد ، وجود دارند. در بوستان محمد آباد تعدادی آب انبارهای تخم مرغی شکل و حوضهای آبی مشابه پنگ خانه ها که در آنها آب زلال جهت شرب کشاورزان و باغبانان جمع شده است ، به چشم می خورند.

 

هفت لت در ابتدای ورود آب 17 رشته قنات به شهر (امیرآباد فعلی ) واقع شده و در آن آب به هفت لت ( هفت جوی) مساوی تقسیم می شده است. طول آن بیش از سه متر می باشد که از سنگ های کوههای شمال شهر پس از ساخته شدن ، به این محل آورده شده است. در ضمن دو تا پنج لتی نیز بر روی جویهای دیگر در شهر قرار دارد که آنها نیز از سنگ ساخته شده است.

 

دیوارهای بلند یخچال های متعدد شهر جزء یکی از آنها که در کوچه خواجه نصیر نبش خیابان شهدا واقع شده همگی از بین رفته اند. این دیوار که از نوع دیوارهای قدیمی هفت چین می باشد دارای ارتفاعی بیش از 6 متر بوده و چون 4 طرف یخچال چنین دیوارهایی وجود داشته لذا آبی که در زمستان در آن می ایستاده یخ زده و این کار چند بار تکرار می شده است اوایل تابستان ، یخ موجود توسط یخ فروش برای عرضة به بازار انتقال می یافته است.

 

خانه مهرپرور(موزه مردم شناسی نجف آباد)

 

موقعیت:نجف آباد ،خیابان امام خمینی، کوچه شهید باستانی

 

مشخصات بنا :خانه مهرپرور دارای عرصه ای به مساحت حدود 3600 متر مربع است. این خانه به سبک کردی بنا شده و مجموعه فضاها در قالب یک فرم مستطیل شکل در دو طرف حیاط وسیعی جای گرفته که دارای دو جبهه اصلی شمالی و جنوبی است. بر اساس سبک معماری( دو جبهه ای شمالی-جنوبی)، شیوه انواع طاق­بندی­ها، شکل و نحوه گسترش پلان مرکزی، نوع تزیینات پیش ساخته آجری، سقف تخت و تیرپوش و کاربری­های فضاهای جبهه شمالی و زیرزمین خانه، قدمت آن را بیش از 100 سال نشان می دهد. تنها ورودی بنا در قسمت جنوب غربی واقع شده که بوسیله هشتی - با طاقی به روش رومی- فضای خارج را به حیاط خانه مرتبط می سازد. حیاط متشکل از حوض سنگی لچکی با دو قوس کند و دو باغچه قرینه آن است. تالار اصلی و شاهنشین به همراه دو اتاق سه دری در طرفین فضاهای چیده شده در جبهه شمالی می باشند. چهار ستون چوبی با پایه ستون سنگی و مقطعی مربع سقف مرتفع ایوان شمالی بنا را بر دوش دارند. پنجره های دو اشکوب هلالی شکل، طاق نماهای متعدد سه دری­ها، درهای چوبی مشبک با گره های قاب­بندی طرح اسلیمی، گره­های کنگره­ای جفت، رخبام تزیین شده با آجرهای قالبی موسوم به سرلوح یا کله گرگی، ازاره­هایی از جنس کاشی فیروزه­ای و نمایی از سنگ پاکتراش از زیبایی­های بنا به حساب می­آیند. زیرزمین خانه در ضلع شمالی با جرزهای قطور و سقفی از نوع پوشش گنبدی خفته و متفاوت با فضای فوقانی خود شامل مطبخ، حوضخانه با دو دهلیز با تاق گهواره­ای است.

 

تاریخ ساخت بنا را می­توان متعلق به اواخر دوره قاجار و اوائل پهلوی اول دانست شهرداری نجف آباد در سال1393 نسبت به بازسازی و بهسـازی این خانه تاریخی اقدام کرد و پس از آن این مجموعه را به موزه مردم شناسی شهر نجف آباد تبدیل نموده است. این مجموعه شامل موزه مردم شناسی اسناد و موزه آثار باستانی می باشد